’Doden door eigen vuur waren te voorkomen’

Het eigen vuur-incident dat tien jaar terug aan de Nederlandse militairen Aldert Poortema en Wesley Schol en twee Afghaanse collega’s in Uruzgan het leven kostte, was te voorkomen geweest als de verantwoordelijk commandant naar waarschuwingen had geluisterd.

Dat zeggen collega’s van de man waaronder geestelijk verzorger Frans Kurstjens. De overste werd gewaarschuwd dat het zicht in de noodlottig verlopen nacht door slecht weer en afwezigheid van maanlicht beroerd zou zijn. Hij negeerde dit en stuurde zijn mannen toch op pad. Mede door slecht zicht was niet duidelijk dat het doelwit waarop in het holst van de nacht het vuur werd geopend eigen troepen waren.




Defensie blijft ondanks de kritiek achter eerdere onderzoeken staan. Die stellen dat er fouten zijn gemaakt, maar dat er geen hoofdschuldige was en dat er daarom geen personele gevolgen hoefden te zijn.

Het eigen vuur-incident in Uruzgan uit 2008 is een van de zwartste bladzijden uit de geschiedenis van de Koninklijke Landmacht. Twee Nederlandse militairen en evenzoveel Afghaanse collega’s kwamen om in wat volgens aanwezigen alleen maar kan worden omschreven als totale chaos. Dood door eigen kogels, erger wordt het niet.

Wie de brieven van toenmalig minister Van Middelkoop (Defensie) erover terugleest, ziet een in wollig politiek taalgebruik gevatte werkelijkheid. De excellentie spreekt over ’niet volledig conform procedures handelen’. Dat doet eerder denken aan het vergeten van een paar pallets met belangrijke uitrustingsstukken dan aan vier militairen die met zwaar geschut midden in de nacht van een dak worden geschoten door hun eigen maten.
Niet alleen versluierde Defensie de werkelijkheid door de gekozen bewoordingen. Wat er precies die nacht gebeurde, bleef ook grotendeels onbekend doordat het officiële onderzoeksrapport tot staatsgeheim werd bestempeld. Dit gebeurde omdat de gebruikte tactieken destijds nog werden toegepast. Openbaarmaking ervan zou de vijand in de kaart kunnen spelen.

Fnuikend
Inmiddels is Nederland al jaren weg uit Uruzgan en doet het argument geen opgeld meer. Toch is het rapport nog net zo geheim als tien jaar terug. Daardoor weten zelfs betrokken militairen en nabestaanden nog steeds niet wat er die nacht precies is gebeurd. Voor door deze vaak getraumatiseerde mensen is dat fnuikend voor de verwerking. De geheimzinnigheid maakt ook dat er vragen blijven over de juiste toedracht.

De enige manier om dit tegen te gaan, is met terugwerkende kracht doen wat Defensie sinds het aantreden van de nieuwe staatssecretaris Visser doet. Over bedrijfsongevallen wordt zo open als mogelijk gecommuniceerd. Als het even kan door het onderzoek ernaar of een samenvatting vrij te geven. Gebeurt dat niet, dan zullen oude wonden blijven openbarsten.

Bron: Telegraaf / Defensie (foto illustratief)

Groen licht uitbreiding missie Afghanistan

De Tweede Kamer is op de laatste vergaderdag voor het zomerreces akkoord gegaan met de uitbreiding en verlenging van de missie in Afghanistan. Naast de vier regeringspartijen gaven ook GroenLinks, PvdA en SGP hun steun. Tot eind 2021 blijven 160 Nederlandse militairen actief voor de NAVO-missie.

Sinds 2015 trainen en adviseren Nederlandse militairen in Mazar-e-Sharif hogere officieren van het Afghaanse leger en de politie. Daarbovenop gaan zo’n zestig voornamelijk commando’s en mariniers zich bezighouden met de training van een speciale politie-eenheid die terrorisme en georganiseerde misdaad gaat bestrijden.




In de Kamer leven wel zorgen over de gevolgen van de missie voor de paraatheid van de krijgsmacht. Door de terugtrekking uit Mali en verminderde inzet in Irak is er ruimte om de missie in Afghanistan uit te breiden, reageerde minister Ank Bijleveld-Schouten van Defensie.

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) ziet het land terugkeren naar de „donkere middeleeuwen” als de buitenlandse militairen vertrekken. Martijn van Helvert van het CDA zei dat „Afghanistan nog niet op zijn eigen benen kan staan.” Het Afghaanse volk moet volgens Lilianne Ploumen (PvdA) niet in de steek worden gelaten.

De tegenstanders zien in het sturen van militairen geen oplossing voor de problemen. Volgens Sadet Karabulut (SP) heeft de aanwezigheid van buitenlandse troepen geen veiligheid gebracht. „Er zijn nu meer terroristische groepen actief in Afghanistan dan in 2001.” Zij wil inzetten op diplomatie en ontwikkeling van het land. „Het is een eindeloze oorlog zonder winnaar”, oordeelde Femke Merel van Kooten van de Partij voor de Dieren.

Ongeveer twintig leden van de jongerenbeweging Rood van de SP ontrolden twee spandoeken vanaf de publieke tribune en riepen leuzen tegen de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie Resolute Support in Afghanistan. Zij werden door de beveiliging verwijderd.

Bron: telegraaf / Defensie (foto illustratief)