België en Nederland bekrachtigen aanschaf marineschepen

Nederland en België schaffen samen multipurpose fregatten en mijnenbestrijdingsvaartuigen aan. Minister Ank Bijleveld-Schouten en haar Belgische collega Steven Vandeput zetten vandaag de volgende stap met het tekenen van 2 Memoranda of Understanding. Dit gebeurde in de marge van de 2-daagse NAVO-bijeenkomst die sinds gisteren plaatsvindt in Brussel.

Het kabinet liet recent weten de M-fregatten en mijnenbestrijdingsvaartuigen te vervangen. België neemt de leiding bij de aanschaf van de 12 mijnenbestrijdingsvaartuigen, waarvan 6 voor Nederland, en de bijbehorende onbemande systemen. Nederland neemt het voortouw bij de aanschaf van de M-fregatten. Als leidende partij sluit het een contract voor 4 fregatten, waarvan 2 voor België.

Goede buur
Bijleveld: “Op de buren moet je kunnen rekenen als je de buurt veilig wilt houden.En Nederland prijst zich zeer gelukkig met zulke zuiderburen. Onze samenwerking bevalt goed. Heel goed. We kijken terug op decennia van samenwerking tussen onze krijgsmachten. Op gebied van missies, onderhoud, grensoverschrijdende logistiek en luchtbewaking, en opleiding en training van ons personeel.”




2025 in de vaart
Defensie vraagt zonder concurrentiestelling offertes aan bij Damen Schelde Naval Shipbuilding en Thales Nederland. Dit gebeurt bij de fregatten met het oog op de nationale veiligheid. Belgie besteedt de mijnenbestrijders wel Europees aan. De 1e Nederlandse fregatten en mijnenbestrijders worden naar verwachting in 2025 in de vaart genomen.

De huidige M-fregatten zijn vrijwel hetzelfde qua configuratie en bedrijfsvoering en dat geldt ook voor de mijnenbestrijdingsvaartuigen. Dit maakt het voor beide landen mogelijk om het onderhoud onderling te verdelen. Dit levert een aanzienlijke besparing op.

De ondertekening stond oorspronkelijk gepland voor 29 mei tijdens het zogenoemde Thalassaoverleg in Brussel. Dit overleg tussen de Nederlandse en Belgische regeringen is bedoeld om de samenwerking verder te versterken. Deze bijeenkomst werd echter afgelast vanwege de aanslag in Luik.

Marine krijgt nieuwe schepen

De Koninklijke Marine krijgt de komende jaren meerdere nieuwe schepen. In het oog springt de komst van een 2e bevoorradingsschip. Daarnaast vervangt de marine beide M-fregatten (multiporpose) en 6 mijnenbestrijdingsvaartuigen. Die laatste 2 typen ontwikkelt Nederland samen met België. Vandaag liet staatssecretaris Barbara Visser haar wensen per brief weten aan de Tweede Kamer.

Nederland heeft nu 1 bevoorradingschip, het joint logistic support ship (JSS) Karel Doorman. Een 2e, zogenoemd combat support ship (CSS) moet de effectiviteit van marineschepen vergroten. Die hoeven zo minder vaak het operatiegebied te verlaten voor een havenbezoek. Met een 2e ondersteuningsschip kan de Defensie permanent bevoorradingscapaciteit op zee hebben en deze ook beschikbaar stellen aan de NAVO.




Snel inzetbaar
Het CSS moet relatief snel, vanaf 2023, te water worden gelaten. Hiervoor pakt Defensie het bestaande ontwerp van het JSS. Dit zogenoemde ‘kopen van de plank’ heeft verschillende voordelen. Er kan gebruik worden gemaakt van opgedane kennis en ervaring. En er zijn voordelen bij het onderhoud en de opleiding en training van de bemanning.
Het CSS wordt kleiner dan het JSS, maar toch zoveel mogelijk hetzelfde. Denk aan architectuur en inrichting, het commandosyteem, de bewapening en het gebruik van (sub)systemen als radar.

Vervanging M-fregatten
Het einde van de levensduur van de 2 M-fregatten komt in zicht. Ze zijn minder opgewassen tegen huidige en toekomstige dreigingen, systemen zijn verouderd en reservedelen moeilijk verkrijgbaar. Laatste 2 zaken zorgen ook voor onevenredig hoge onderhoudskosten.
Fregatten vormen de ruggengraat van de marine en vervanging is dus essentieel. Door hun slagkracht zorgen ze voor veiligheid op zee, verdediging van het eigen grondgebied en dat van bondgenoten en voor onbelemmerd zeetransport. Waar de luchtverdedigings- en commandofregatten zijn gespecialiseerd in luchtverdediging zijn de M-fregatten dat in onderzeebootbestrijding. En dat laatste is een capaciteit waar de NAVO grote behoefte aan heeft. Naast gevechtsoperaties zijn fregatten ook geschikt voor bijvoorbeeld terrorisme-, drugs en piraterijbestrijding en het verlenen van noodhulp.
De bouw van een complex schip als een fregat duurt ruim 7 jaar. Het 1e nieuwe fregat is naar verwachting vanaf 2025 inzetbaar.

Vervanging mijnenbestrijders
Defensie heeft 6 mijnenbestrijdingsvaartuigen van de Alkmaar-klasse. De schepen dateren uit de jaren ‘80 van de vorige eeuw en bereiken het einde van hun levensduur. Zo zijn ze steeds minder in staat om moderne zeemijnen op te sporen.
De verslechterde veiligheidssituatie vergroot de kans op de inzet van zeemijnen en er liggen nog steeds veel explosieven uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog in zee.
De toekomst van de maritieme mijnenbestrijding ligt in onbemande en deels autonome systemen. Deze worden op veilige afstand ingezet vanaf een bemand mijnenbestrijdingsvaartuig. De mijnenbestrijders worden daarnaast zo ontworpen dat ze wereldwijd en onder hoge dreiging kunnen opereren. Nederland ontvangt de eenheden (bemand en onbemand) tussen 2025 en 2030.

Bron: Defensie