België: Regering hakt de knoop door: F-35 wordt nieuwe gevechtsvliegtuig

Ons land kiest het Amerikaanse gevechtsvliegtuig F-35A Lightning II van producent Lockheed Martin als opvolger voor de F-16. Dat heeft de regering beslist. Het toestel kwam als eerste uit een competitie waar aanvankelijk nog twee kandidaten meededen. Ons land gaat 34 F-35A toestellen aankopen, goed voor een kostprijs van meer dan 3 miljard euro. De eerste F-35’s moeten worden geleverd vanaf 2023. Het Europese gevechtstoestel de Typhoon, van het consortium Eurofighter, grijpt naast de miljardenbestelling.




1. Waarom kiest ons land de F-35?
Omdat de F-35 als eerste uit de vergelijking op basis van een lijvig lastenboek is gekomen. Daarin speelden drie factoren een doorslaggevende rol. De operationele capaciteiten, de prijs en de economische terugverdieneffecten die constructeur Lockheed Martin kan bieden. Het lastenboek houdt rekening met wat de regering verwacht welke operaties de luchtmacht in de toekomst moet kunnen uitvoeren.

2. Wat kan de F-35?
De F-35 is een toestel van de ‘vijfde generatie’ en is ontworpen om minder detecteerbaar te zijn voor de vijand. Het gaat om een ‘stealth’-toestel met uitgebreide mogelijkheden om veel data door te sturen. Om minder zichtbaar te zijn voor radars kan de F-35 wapens intern meedragen. De F-35 heeft een vernieuwde cockpit en een computersysteem dat een deel van het werk van de piloot kan overnemen.
De F-35 is ontworpen als een alleskunner die verschillende taken zoals verkennen, luchtsteun aan troepen en bombarderen in vijandelijk luchtruim zou moeten kunnen uitvoeren.

3. Wat gaat dat allemaal kosten?
De prijs voor de aankoop van 34 gevechtstoestellen ligt op 3,4 miljard euro. De naakte kostprijs voor één vliegtuig zou tussen de 75 en 85 miljoen dollar liggen. Maar, de prijs van de naakte aankoop van een vliegtuig is niet zo belangrijk. Het bedrag dat telt, is de lifecycle cost. Dat zijn de kosten om het toestel aan te kopen én het meer dan twintig jaar te gebruiken en up-to-date te houden. Onze regering rekent op 15 miljard euro.
Dat die prijs die producent Lockheed Martin vooropstelt, elk jaar daalt, is niet onlogisch omdat de vloot F-35’s steeds groter wordt, en dus de productie en onderhoudskosten daarbij lager komen te liggen.

4. Waarom kiest België niet voor een Europees toestel?
De F-35 is het nieuwste gevechtstoestel op de Westerse markt en heel wat landen die de F-16 gebruikten, kozen de voorbije jaren voor de F-35A. De schaalgrootte van het F-35 programma is aantrekkelijk voor kleine landen zoals België, omdat latere ontwikkelingskosten dan gedeeld kunnen worden onder veel spelers. Bovendien vergroot het de kansen op diepgaande militaire samenwerking tussen de F-35 gebruikers. Dat buurland Nederland, met wie de Belgische Luchtmacht nu al erg nauw samenwerkt, al voor de F-35 koos, is in deze dus zeer belangrijk.
Niet alleen de VS maar ook het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Italië, Noorwegen en Denemarken bestelden F-35’s. En buiten Europa zitten Canada, Australië, Turkije, Japan, Israël en Zuid-Korea in het programma. Intussen zijn er al 320 F-35-toestellen geleverd en vele honderden besteld.
Concurrent Eurofighter heeft tot nu toe 500 toestellen geleverd aan zeven landen, waaronder Duitsland, het VK, Italië, Spanje, Oostenrijk, Oman en Saudi-Arabië. Maar veel nieuwe bestellingen lijken er niet meer in de pijplijn te zitten. Een nieuw Europees gevechtstoestel zal zeker nog 25 jaar op zich laten wachten.

5. Waarom is de keuze voor de F-35 omstreden?
De eerste F-35A vloog voor het eerst 12 jaar geleden, maar nog steeds kampt het toestel met verschillende technische problemen. De ontwikkeling is na al die jaren ook nog steeds niet rond. Zo staat de cruciale software nog steeds niet op punt. Ook de ontwikkelingskosten zijn gigantisch de pan uit gerezen. Critici zeggen dat de uiteindelijke kostprijs van het gebruik van F-35 onmogelijk nu al vast te stellen is, maar dat die hoe dan ook torenhoog zal zijn.
Het is het grootste en duurste wapenprogramma ooit. Daar staat tegenover dat er intussen nu zoveel landen afhankelijk zijn van het programma dat de F-35A in de nabije toekomst min of meer, koste wat het kost, de beloften wel zal moeten inlossen.
Voort zijn er nog steeds heel wat vragen bij het ontwerp van de F-35. Heeft ‘stealth-by-shape’ niet meer nadelen dan voordelen? En is alles-kunner F-35A niet gewoon een toestel dat niets écht goed kan? Maakt de F-35 gebruik van een erg complex software pakket dat mogelijk gewoon te complex is om werkbaar te zijn?

Bron: VRT Nieuws

België: Het wordt de F-35, maar hou het stil

Met de eindstreep voor de F-16-vervanging in zicht speelt de regering-Michel een gevaarlijk spel. Als de experts van Defensie vandaag te transparant communiceren, dreigt de aankoopprocedure te ontsporen.
‘Ik beschik niet over de middelen om de Fransen te dwingen ons informatie te geven die ze niet willen geven. Daarbij heb ik het in de eerste plaats over de prijs van hun vliegtuigen.’ In twee zinnen maakte premier Charles Michel (MR) gisteren in de commissie Binnenlandse Zaken komaf met het Franse ‘voorstel’ voor de vervanging van de F-16’s.




‘Voorstel’, preciseerde Michel want een offerte wilden de Fransen nooit indienen. Ze stelden ons land een toekomstige samenwerking voor, en wilden tegelijk hun Rafale-gevechtsvliegtuigen slijten. Maar de offerte kwam er dus niet en ze weigerden nadien ook in te gaan op vragen om de meest basale verduidelijking, zoals de prijs van de toestellen. Tenzij de regering eerst een vertrouwelijkheidsclausule ondertekende. Maar zowel minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) als premier Michel rook onraad en vreesde daarmee de hele aankoopprocedure juridisch op de helling te zetten. Meer nog, ze vreesden dat de Fransen daarop uit waren. Geen handtekening dus, en geen info. En dus ook geen Rafale. Dat is duidelijk.

Half miljard goedkoper
Minder duidelijk is de communicatie over het toestel dat de regering uiteindelijk wél zal kiezen als opvolger van de verouderde F-16’s. De Amerikaanse F-35 en de Brits-Europese Eurofighter zijn nog in de running, zij dienden wel een offerte in. Meerdere bronnen geven aan dat de F-35 met een stevige voorsprong uit de evaluatie van het ACCAP-team (Air Combat Capability Program) komt. De 34 toestellen zouden zo’n half miljard minder kosten dan de 3,6 miljard die begroot is, en op alle kritieke punten beter scoren. Ook op het vlak van economische return – de contracten voor Belgische bedrijven die voortvloeien uit de aankoop – hebben de Amerikanen naar verluidt betere kaarten.

Het was de bedoeling om die keuze morgenvoormiddag officieel te maken tijdens een kernkabinet en een ministerraad. Veel tijd is er niet meer. Het aanbod van de Verenigde Staten liep oorspronkelijk tot 14 oktober, de dag van de gemeenteraadsverkiezingen, maar werd op vraag van de regering verlengd tot 29 oktober. ‘Het is nu beslissen of niet meer beslissen’, zegt een regeringsbron.

Inbreuk dreigt
Maar gisteren kwam er onverwacht nog een hoofdstuk bij. Op een voorzet van premier Michel, die zei dat hij ‘volledige transparantie’ wil bieden, is beslist om vandaag een gezamenlijke kamercommissie Defensie en Economie bijeen te roepen voor een hoorzitting. Kolonel Harold Van Pee, die het F-16-vervangingsdossier leidt, zou er tekst en uitleg komen geven. Zijn ACCAP-team ontleedde de offertes voor de Eurofighter en de F-35 minutieus. Op het kernkabinet lichtte hij op 4 oktober de evaluatie van beide toestellen al toe. Maar bronnen dicht bij het dossier geven aan dat hij zich vandaag in de Kamer maar beter op de vlakte houdt. Als Van Pee zich er uitspreekt over wat de beide kandidaten ons land voorstellen, begaat hij mogelijk een inbreuk op de wet op de overheidsopdrachten. De RFGP-procedure (Request for Government Proposal) loopt immers nog zo lang de regering niet officieel beslist heeft wie de winnaar is.

Een mogelijkheid is om de commissie vanmiddag achter gesloten deuren te houden. De parlementsleden zijn dan gebonden door de geheimhoudingsplicht. Maar daarvoor is een tweederdemeerderheid nodig. De regering heeft die niet en de kans dat de oppositie een handje zal willen toesteken, is twijfelachtig. Een andere mogelijkheid is dat er alleen in heel algemene termen gesproken wordt over de procedure, maar dan schiet de hoorzitting haar doel voorbij.

Bron: DeStandaard / Defensie (foto illustratief)