Geen autonoom meldpunt voor misstanden binnen Defensie

Er komt geen onafhankelijk meldpunt waar militairen, los van het ministerie van defensie, misstanden kunnen melden. De Tweede Kamer vroeg daar vanavond om in een Kamerdebat, maar minister Ank Bijleveld en staatssecretaris Barbara Visser van defensie zien daar geen heil in.

De bewindspersonen gingen in debat met de Kamer over de veiligheidscultuur bij defensie. De afgelopen tijd verschenen meerdere rapporten die concludeerden dat er met die cultuur van alles mis is. Niet alleen kwamen militairen om het leven door ondeugdelijke mortieren in Mali en op een onveilige schietbaan in Ossendrecht, ook is er sprake van ongewenst gedrag als pesten, uit de hand gelopen ontgroeningen, seksuele intimidatie en mishandeling.
De commissie-Giebels concludeerde in oktober dat de melders het na meldingen moesten ontgelden terwijl de pesters werden beschermd.




D66-Kamerlid Salima Belhaj wilde weten of er naar aanleiding van het rapport militairen zijn geschorst of ontslagen. Dat was onmogelijk, stelde Visser, omdat de 92 meldingen die de commissie kreeg vertrouwelijk zijn. ,,De inhoud van die meldingen ken ik dus niet.’’ Alleen de zaken die in de publiciteit zijn gekomen, zoals excessen in de kazerne Schaarsbergen, zijn bij de staatssecretaris bekend.

Centraal meldpunt
Naar aanleiding van het rapport werd één centraal meldpunt geopend. Volgens de bewindspersonen is de onafhankelijkheid van dit het Meldpunt Integriteit Defensie voldoende geborgd. De Kamer betwijfelt dat, omdat het meldpunt is ondergebracht bij de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID). ,,Waarom wordt het meldpunt niet gewoon onafhankelijk?’’, vroeg CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot. ,,In plaats van bij organisatie die wordt gezien als representant van de leidinggevenden.’’

Visser vindt dat het meldpunt niet moet worden uitbesteed. ,,Het is de verantwoordelijkheid van onszelf.’’ Volgens SP’er Sadet Karabulut onderschat Visser het wantrouwen bij militairen en is hulp van buitenaf nodig. ,,Maar als wij een extern meldpunt voorstellen, dan zien we bij de staatssecretaris een defensieve houding.’’

Nieuwe directeur
Visser herkent zich daar niet in, zei ze. ,,Wij hebben zélf commissie-Giebels ingesteld, we hebben zélf gezegd dat we in de openbaarheid willen treden bij onderzoeken die we doen.’’ Ook kondigde ze aan dat het COID in januari een nieuwe directeur krijgt ‘die geheel van buiten Defensie komt’.

ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind vindt dat er een rijksbrede commissie integriteit komen, met de bevoegdheid om bij defensie onafhankelijk onderzoek te doen. Volgens hem kan het COID geen onafhankelijk onderzoek doen. ,,Het COID geeft een advies aan commandant over onderzoek, de commandant besluit vervolgens of onderzoek moet plaatsvinden.’’ Staatssecretaris Visser ontkende dat. ,,De bevoegdheid is er nu niet, maar dat gaan we veranderen.’’

Stap naar onafhankelijkheid
Volgens Bijleveld wordt er met de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) ook al een stap gezet in de onafhankelijkheid. Dat gaat VVD-Kamerlid André Bosman niet ver genoeg. Hij pleitte vorige maand in deze krant voor om onderzoek door de IVD wettelijk te beschermen, naar voorbeeld van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Daar ziet Bijleveld ‘geen noodzaak voor’. ,,Bij de onderzoeksraad kan er geen aangifte worden gedaan. Maar in het geval van verwijtbaar gedrag willen wij de betrokkenen verantwoordelijk houden. Bij strafbaar handelen móeten wij het Openbaar Ministerie ook in stelling brengen.’’

Bron: AD / Defensie