Cursus First Aid to Cultural Heritage in Times of Crisis: Hoe red je cultureel erfgoed?

Een collectie van onschatbare waarde van een etnografisch museum wordt met volledige verwoesting bedreigd door brand. Een medewerker van een ministerie van Cultuur is snel aanwezig. Over elke poging om (een deel van) de collectie te redden moet worden onderhandeld met de brandweercommandant. Die heeft andere zorgen: het vuur onder controle te krijgen. Dan volgt nog een explosie…

Dat was het scenario voor de afsluitende oefening van de cursus First Aid to Cultural Heritage in Times of Crisis. Die vond plaats op het terrein van de Koninklijke Militaire School Luchtmacht op de Vliegbasis Woensdrecht. Er deden 24 deelnemers uit 23 landen van alle continenten mee. Sinds 6 augustus bekwaamden zij zich 3 weken in het redden van erfgoed. In het dagelijks leven zijn de cursisten conservator, archeoloog of archivaris en sommigen militair of crisiscoördinator.




Brandweertrainingscentrum
Om de oefening zo realistisch mogelijk te laten verlopen, werd deze gehouden op het brandweer oefen- en trainingscentrum op de basis. De deelnemers moesten een kleine brand blussen en wensen en activiteiten afstemmen met de commandant ter plaatse. De opdracht was na afloop feedback aan de instructeurs te geven over de oefening.

Die bevatte modules zoals preventie, veilige evacuatie, stabilisatie en bescherming van cultureel erfgoed in risicosituaties. De deelnemers leerden een analyse te maken van beschadigingen en de risico’s, het stellen van prioriteiten en onderhandelen met autoriteiten ter plekke. Als voorbereiding op de eindsimulatie oefenden zij in de praktijk, onder meer op Landgoed de Klokkenberg in Breda.

Het is de bedoeling dat de deelnemers hun kennis doorgeven via cursussen in hun vaderland. Tot dusver zijn meer dan 100 ‘culturele first aiders’ opgeleid en officieel gecertificeerd in Egypte, Georgië, Irak en Servië. Ze vormen de kern van een internationaal netwerk van professionals, opgeleid om te reageren als een ramp onvervangbaar cultureel erfgoed dreigt te vernietigen.

Sinds 2010
De cursus is een initiatief van het Prins Claus Fonds, The International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property (ICCROM), Smithsonian Cultural Rescue Initiative en de Nederlandse Unesco Commissie.

De eerste First Aid to Cultural Heritage in Times of Crisis (FAC) training vond plaats in Rome in 2010 en werd georganiseerd door ICCROM, het Italiaanse ministerie van Cultuur, Unesco en Blue Shield. Het Smithsonian Institution werkt sinds 2010 samen met ICCROM, in eerste instantie voor het beschermen van erfgoed in Haïti na de aardbeving.

Bron: Defensie