Commando’s schieten in giftige gassen op schietbaan

Nederlandse commando’s zijn woedend op de top van Defensie omdat ze hen op een schietbaan in Bergen op Zoom hebben laten oefenen terwijl er al sinds juli 2015 een dringend advies ligt dat daar niet meer te doen. Ze ademden er te veel giftige dampen in. Defensie stelt dat er al eerder afdoende maatregelen zijn genomen.
Uit interne documenten en meerdere verklaringen van de commando’s zelf blijkt dat de afzuiginstallatie van schietbaan Markiezaat te zwak is voor de zeer intensieve schietoefeningen van Defensie. Militairen worden daardoor blootgesteld aan te hoge concentraties giftige schietgassen. Maar pas afgelopen maand is er ‘tot nader order’ een schietverbod ingesteld, blijkt uit een e-mail.




De commando’s maken zich al langer grote zorgen over hun gezondheid als ze een paar uur op de schietbaan zijn geweest. ,,Elke commando kan het beamen,’’ schrijft een militair van het elitekorps van het Nederlandse leger die anoniem moet blijven uit veiligheidsoverwegingen. ,,Oefenen op de particuliere schietbaan Markiezaat in Bergen op Zoom voelt na afloop of je een paar pakken sigaretten hebt gerookt. Na het schieten blijft er één tot twee dagen zwart spul uit de neusgaten komen.’’

En deze militair is zeker niet de enige die klaagt over de schietoefeningen. Meerdere commando’s verklaren dat ze beroerd zijn nadat ze hier hebben geschoten. Vooral schietinstructeurs maken zijn bezorgd en klagen vaak over hoofdpijn en een vieze neus. Zij staan ook het langst op de schietbanen als ze leerlingen de fijne kneepjes leren hoe ze veilig anti-terrorisme operaties moeten uitvoeren. In twee weken tijd begeleiden ze 20 tot 30 studenten die er al snel 10.000 patronen doorheen knallen. Sommige commando’s komen hier al sinds 2004.

De klachten waren aanleiding om drie jaar geleden al een uitgebreid onderzoek te houden naar de blootstelling van schietgassen bij de particuliere schietbaan Markiezaat. In juli 2015 is het rapport klaar en de conclusies liegen er niet om. Zowel op de schietbaan van 25 meter als 50 meter worden militairen blootgesteld aan te veel koper en zink. Dat komt omdat de ventilatie voor deze oefeningen niet geschikt is. Op de 50 meter baan worden ook te hoge concentraties lood en stikstofmonoxide gemeten.

Gezondheidsklachten
Niet alleen kan blootstelling aan te hoge concentraties van deze stoffen leiden tot acute gezondheidseffecten als luchtwegklachten, irritaties van ogen en huid en misselijkheid. Ook op de lange termijn kan het problemen veroorzaken. Lood kan tot nierbeschadigingen leiden, koper kan eczeem veroorzaken, en teveel ijzer in het lichaam kan de lever en hart aantasten.
,,Het wordt sterk aanbevolen om Markiezaat niet meer te gebruiken,’’ schrijven de onderzoekers. Is dat toch noodzakelijk, dan moet de ventilatie worden aangepast. Tot die tijd moeten instructeurs rouleren over de banen en zou adembescherming een tijdelijke maatregel kunnen zijn.

Volgens de commando’s, die dan overigens nog van niets weten over de gezondheidsrisico’s, wordt er gewoon door geoefend. Van roulatie is volgens hen geen sprake. Op een gegeven moment zijn er wel mondmaskers gebruikt. Maar die houden geen giftige dampen tegen.
In februari van dit jaar wordt er intern opnieuw een verontrustend onderzoek gedeeld. Dit keer met de allerhoogste generaals en de ambtelijke top van het ministerie van Defensie. Opnieuw blijkt dat er te hoge concentraties schietgassen worden gemeten. ,,Om geen enkel gezondheidsrisico te lopen is besloten de baan in Markiezaat niet meer te gebruiken,’’ schrijft de directeur Plannen in zijn interne memo.

Alleen gaan schietoefeningen volgens meerdere, nietsvermoedende commando’s nog steeds gewoon door. Iets dat ook blijkt uit een mail die op 19 september vanuit de leiding van het Korps Commandotroepen wordt rondgestuurd. Pas dan komt er een eind aan de schietoefeningen. ,,Er is een schietverbod op de 25 en 50 meter banen van Markiezaat tot nader order,’’ luidt deze tekst.

Woedend
Dit is ook het moment dat de commando’s ontdekken dat er al sinds 2015 adviezen liggen om deze schietbaan niet meer te gebruiken. Ze zijn woedend en bezorgd. ,,Het meest schandalige is dat een nota uit februari 2018 tot half september is genegeerd. Er zijn dus weer jongens onnodig bloot gesteld aan fysieke risico’s,’’ uit één van de commando’s zijn frustraties.

Het waarborgen van een veilige werkomgeving heeft volgens de commando’s weer gefaald. En dat is extra pijnlijk omdat in januari van dit jaar een speciale commissie nog snoeiharde conclusies trekt over hoe er met veiligheid, met name in de top van defensie, wordt omgesprongen. ‘Het moet en kan veiliger’, luidt de titel van dit rapport dat onder leiding van oud-topman van Shell Jeroen van der Veer wordt samengesteld. ,,Als het Korps Commandotroepen en Defensie hebben we grove nalatigheid getoond,’’ reageert een van de commando’s.

In een eerste reactie laat een woordvoerder van Defensie weten dat de baan Markiezaat nu inderdaad niet meer wordt gebruikt omdat er voldoende alternatieven zijn. Volgens hem zijn er de afgelopen jaren maatregelen genomen om de situatie te verbeteren. Zo is de afzuiginstallatie aangepast en is het trainingsprogramma aangepast om wel aan de normen te voldoen. Volgens de woordvoerder zijn commando’s daardoor niet langer blootgesteld aan te hoge waardes giftige gassen.

Advocaat Michael Ruperti die de commando’s bijstaat vindt het ‘te bizar voor woorden’ dat de defensietop wist van de gezondheidsrisico’s maar toch de commando’s niet waarschuwt en blootstelt aan de gevaren. ,,Het is onbegrijpelijk dat de brief in februari is genegeerd. Dat is 12 dagen na de commissie Van der Veer. Commando’s die zich tot mij hebben gewend zijn laaiend en maken zich grote zorgen om hun gezondheid.’’

Bron: AD / Defensie (foto’s illustratief)