NAVO nog broodnodig als altijd

De machtigste militaire alliantie ter wereld blaast de komende week zeventig kaarsjes uit. De afgelopen decennia was er vaak sprake van een hobbelige rit, maar de NAVO deed waar hij voor was opgericht: het veilig en stabiel houden van Europa.

Maar met president Trump aan de knoppen in het Witte Huis zijn ze er op het nagelnieuwe hoofdkwartier in Brussel niet gerust op dat dit ook zo zal blijven. Zijn commitment aan de Verdragsorganisatie is op z’n best halflauw te noemen. Het vertrek van minister van Defensie Mattis eind vorig jaar heeft er wat dat betreft ingehakt, want dat was nog iemand met een duidelijk pro-NAVO-profiel.




Duidelijk is dat Europa, wat zo lang heeft geprofiteerd van de Amerikaanse militaire almacht, zelf fors meer aan defensie moet gaan uitgeven. En dat is helemaal niet erg, vindt Han ten Broeke van de Haagse denktank HCCS. „Trump is een welkome wake up call voor Europa en Canada. Sinds Kennedy hebben Amerikaanse presidenten gezegd dat Europeanen meer zelf moeten doen.”
Trump voegt wat dat betreft slechts de daad bij het woord. „Naast uitgaven voor het klimaat moet ook het besef doordringen dat onze veiligheid niet gratis is. Dat moeten we mentaal gaan omarmen”, aldus Ten Broeke.

Problemen zijn er genoeg. Met een steeds assertiever Rusland – de oorlog in Georgië in 2008 maar vooral de bezetting van de Krim in 2014 was een game changer – aan de oostflank en in het zuiden een onrustige grens met Noord-Afrika en het Midden-Oosten komen de uitdagingen van alle kanten.
Ook van binnenuit. Turkije zorgt voor hoofdbrekens. Het land – NAVO-lid – is strategisch cruciaal, maar de verwijdering tussen president Erdogan en zijn Europese en Amerikaanse partners wordt steeds groter.

Ter relativering van de huidige malaise: er is altijd wel wat. De NAVO is door diepe dalen gegaan en heeft zich meermaals opnieuw uitgevonden. Toen twaalf landen op 4 april 1949 het verdrag tekenden (waaronder Nederland) waren de wonden van de Tweede Wereldoorlog nog vers. Er was weliswaar afgerekend met het nazisme, maar het communisme was nog springlevend. Europa mocht in geen geval ‘rood’ worden.

Nauwelijks vijf maanden na de oprichting testen de Sovjets – met succes – hun eerste nucleaire bom. De eerste veertig jaar stonden zo in het teken van de Koude Oorlog, waarbij West-Europa zich onder bescherming van de nucleaire Amerikaanse paraplu economisch fantastisch kon ontwikkelen.

Toch schuurde het hier en daar. Het gevoel dat Europa een speelbal was tussen ’s werelds twee enige supermachten groeide. In 1966 gooiden de Fransen de knuppel in het hoenderhok, toen president De Gaulle Frankrijk terugtrok uit de militaire commandostructuur van de NAVO.

Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 brak een nieuw tijdperk aan. Het communisme was definitief op de knieën gedwongen. Lang heeft de NAVO geworsteld met wat de taak van het bondgenootschap moest zijn. Voor het eerst werd buiten het eigen grondgebied ingegrepen, in de Balkan-oorlogen van de jaren ’90. Daarna volgde na 11 september 2001 toenmalig terreurbroeinest Afghanistan, waar nog steeds NAVO-troepen zitten en ook Irak, de hoorn van Afrika en veel recenter Syrië.

Met een snelle uitbreiding richting oosten met landen van het voormalig Warschau-pact, heeft de NAVO veel kwaad bloed gezet in Moskou. Rusland deinst er niet voor terug om te stoken in Oost-Europese landen. De drie Baltische staten en Polen zijn zich daarom zeer nadrukkelijk bewust van de Russische dreiging. NAVO-troepen zijn er na de Russische bezetting van de Krim aanwezig om erger te voorkomen.

Niet dat die een Russische inval zouden kunnen afwenden, maar het idee is wel dat de Russen het wel uit hun hoofd zullen laten om de NAVO aan te vallen. Zie daar wat altijd de kracht is geweest van het bondgenootschap: de collectieve zelfverdediging zoals verwoord in het beroemde artikel 5. Een aanval op één, is een aanval op allen.

Dat de tijden voor de jarige NAVO veranderen blijkt uit het feit dat cyber tegenwoordig een grote rol speelt. Ook hier wordt met argusogen richting Rusland gekeken, maar ook naar landen als Noord-Korea en Iran. Naast lucht, water en land is het een officieel NAVO-domein geworden.

Kortom, nieuwe tijden, nieuwe uitdagingen. Voor Ten Broeke staat als een paal boven water dat de NAVO nog lang broodnodig zal zijn voor onze collectieve veiligheid. „Het systeem van de liberale wereldorde is aan het verbrokkelen”, constateert hij.

Welke rol kan de NAVO spelen? De organisatie lijkt in ieder geval onverminderd cruciaal om de VS en Europa samen te binden. De snelle opkomst van China, de dreiging uit Rusland, het Midden-Oosten als kruitvat, er is veel voor te zeggen om samen te blijven doorgaan. Want als de VS en Europa de vrije en democratische wereldorde niet meer verdedigen, wat blijft er dan nog over? Dat gold toen en de geldt onverminderd voor nu.

De boodschap van samenwerking zal NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg het Amerikaanse Congres ook voorhouden als hij daar woensdag een speech mag geven. Samen uit, samen thuis. Het liefst ook nog de komende 70 jaar.

Bron: Telegraaf / NAVO_Defensie

NAVO-landen halen 2 procent-norm Defensie niet

NAVO-landen geven meer uit aan defensie, maar halen ook in 2018 de 2 procent-norm van president Trump niet. De uitgaven stegen in sommige landen flink, zoals in Nederland, Bulgarije en de Baltische staten. Dit meldt BNR. Estland, Griekenland, Polen, Letland, Litouwen en het Verenigd koninkrijk halen de norm wel.

Het gemiddelde van de Europese Staten bleef echter steken op 1.51 procent. Nederland zit daar onder, ondanks de investeringen in de JSF-straaljagers. Nederland bleef met 10,7 miljard euro steken op 1,35 procent en Duitsland op 1,23 procent. De uitgaven van Italië stagneerden op 1,15 procent. België, Spanje en Luxemburg zaten onder de 1 procent.

Defensiespecialist Dick Zandee is niet verbaasd dat de norm vaak niet gehaald wordt meldt hij BNR. Een heleboel landen komen van ver en zitten ook met een stijgend bruto nationaal product vanwege de florerende economie, zoals Nederland, waardoor het ook steeds moeilijker wordt om dat percentage te halen.