oranjekazerne_noventas-by-mindef

Defensie heeft steken laten vallen bij onderzoek misstanden Schaarsbergen

Op de Oranjekazerne in Schaarsbergen werd gepest, geïntimideerd en er was seksueel geweld. Het interne onderzoek van Defensie naar deze incidenten schoot echter ernstig tekort, concludeert de Commissie Sociaal Veilige Werkomgeving Defensie in haar tussenrapportage Dossier Schaarsbergen.
Zo constateert de commissie, onder leiding van hoogleraar sociale psychologie Ellen Giebels, dat de samenstelling van de commissie die het interne onderzoek leidde niet onafhankelijk was. Er zat iemand in die de verdachten zou kennen. Ook heeft de commissie belangrijke aanwijzingen rond structureel pestgedrag niet onderzocht.




Daarnaast startte het onderzoek zonder dat er een ondertekend besluit lag, dat is volgens de defensie-procedures noodzakelijk. De datum waarop ondertekend is, werd zelfs achteraf aangepast. Ook ontbreken er in het dossier belangrijke stukken die door de militairen die de melding hebben gedaan zijn aangeleverd.

‘Vinger in de kont’
De commissie-Giebels noemt ook als kritiekpunt dat de interne commissie geen nader onderzoek heeft gedaan naar een incident dat wordt omschreven als ‘vinger in de kont’, ondanks het feit dat er een filmpje van is dat letterlijk overeenkomt met de verklaringen van de melders.
Ook meldingen over het structureel gebruik van harddrugs zijn niet verder onderzocht, terwijl er concrete namen van militairen werden genoemd. Dit staat haaks op het zerotolerancebeleid van Defensie omtrent drugsgebruik, concludeert de commissie.
Volgens de commissie had de interne commissie sowieso breder onderzoek moeten doen. Er zijn nu alleen gesprekken gevoerd met de betrokkenen en er is niet verder “bewijsmateriaal” verzameld of gebruikt, afgezien van het eerdergenoemde filmpje.

Vernederd, mishandeld, aangerand
Staatssecretaris Barbara Visser stelde de commissie-Giebels eind vorig jaar in, nadat drie militairen met hun verhaal naar buiten waren gekomen. Ze vertelden in de Volkskrant hoe ze tijdens de ontgroening werden vernederd, mishandeld en aangerand.
Een militair gaf aan meerdere malen te zijn verkracht. Hij ondernam nadien een zelfmoordpoging. Alle drie de slachtoffers kampen nog steeds met ernstige psychische problemen. Ze verlieten in 2014 hun eenheid in de kazerne in Schaarsbergen.
De melders hebben het gevoel binnen defensie gezien te worden als “verraders”. Dat is voor hun gevoel niet rechtgezet. Dit lijkt volgens de commissie ook een belangrijke rol te spelen bij de psychische klachten die zij ervaren.

Cultuur van ‘je mond houden’
Eind vorig jaar opende er een extern meldpunt waar militairen terecht kunnen voor meldingen over misstanden bij defensie. De afgelopen drie maanden kwamen er 55 meldingen binnen. De meeste klachten gaan over pesten, benadeling na het doen van een melding, (seksuele) intimidatie en (seksueel) geweld.
De commissie-Giebels concludeert dat er grote terughoudend is bij militairen om te melden. Ze zijn bang voor de consequenties voor henzelf of voor anderen. Ook geven militairen aan nadelen te hebben ondervonden na het doen van een melding. Ze spreken over “een kruisje achter hun naam” en zeggen dat “er veel gedoe is geweest”.

Volgens Anne-Marie Snels, voorzitter van de militaire vakbond AFMP FNV, sluit de tussenrapportage van de commissie aan bij de klachten die bij de vakbond bekend zijn. “Wij hebben de angstcultuur binnen defensie al vaker aan de orde gesteld. Daarom pleitten wij ook voor een extern meldpunt en een externe commissie. Dat pleidooi lijkt nu stevig bevestigd te worden door dit rapport.”

Bron: NOS / Defensie

nieuwe-lichting-luchtmobiel_noventas-by-mindef-lmb-facebook

Misstanden op kazerne Schaarsbergen zijn nog veel omvangrijker dan bekend was

De misstanden op de Oranjekazerne in Schaarsbergen zijn veel omvangrijker dan tot nu toe bekend was. Een vertrouwelijk rapport van het ministerie van Defensie uit 2015, dat in handen is van de Volkskrant, schetst een vernietigend beeld van de cultuur op de kazerne.
Uit het rapport blijkt dat verveelde militairen op grote schaal alcohol dronken en drugs gebruikten, ook binnen de kazerne. Militairen pikten buiten de kazerne vrouwen op of huurden prostituees in, die bleven slapen op de kazerne. Ze vernielden of stalen voor aanzienlijke bedragen materiaal van Defensie. Verder was sprake van ‘informele ontgroeningen’ en bestond een hoog risico op pesten, buitensluiten en ongewenst seksueel gedrag.




‘Zwak leiderschap’
Onlangs berichtte de Volkskrant over drie militairen die hun eenheid in Schaarsbergen in 2014 verlieten vanwege onder meer vernederingen, mishandelingen, aanrandingen en een verkrachting. Recentelijk deed een van hen aangifte, onder meer van de verkrachting. De marechaussee heeft inmiddels drie mannen aangehouden. Het rapport uit 2015 werd mede naar aanleiding van hun zaak gemaakt in opdracht van de kazernecommandant, die wilde weten waar de risico’s zaten om nieuwe problemen te voorkomen.
Generaal Ron Smits van de Luchtmobiele Brigade, verantwoordelijk voor de kazerne in Schaarsbergen, zegt dat de risicoanalyse weliswaar de vinger op de zere plek legde, maar dat hij ‘ondersteboven’ was toen hij in november las wat de soldaten in de Volkskrant vertelden over die tijd. ‘Er is sprake geweest van zwak leiderschap’, zegt hij. ‘Ik denk dat zaken misschien wel zijn herkend, maar dat er niet op is gereageerd. Er zijn jongens die hebben gedacht: ik ben blij dat ik het niet ben. Maar wat hier is gebeurd, is ontoelaatbaar. Alles waar de Luchtmobiele Brigade voor staat, lijkt hiermee door het putje weg te zinken.’

baretuitreiking-luchtmobiel_noventas-by-mindef-lmb-facebook

Nieuwe excessen
Smits stelt dat naar aanleiding van het rapport diverse maatregelen zijn genomen om nieuwe excessen te voorkomen. Zo worden korporaals en soldaten beter van elkaar gescheiden, om machtsmisbruik te voorkomen.
Maar volgens de militaire vakbonden VBM en AFMP is na deze risicoanalyse nauwelijks iets veranderd. ‘Wij hebben diverse signalen dat in Schaarsbergen nog altijd iets structureel mis is met de cultuur’, zegt voorzitter Jean Debie van VBM. Hij zegt meerdere meldingen binnen te hebben gekregen over 2016 en 2017. Volgens Debie heeft één militair hem verteld dat andere soldaten een voorwerp in zijn anus hebben geduwd. Ook stelt hij dat militairen hem hebben benaderd over swaffelen en ontgroeningen. ‘Mensen durven nauwelijks aangifte te doen; ze zijn bang als verrader te worden gezien.’

Samen met vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels van AFMP pleit Debie voor een kwalitatief onderzoek naar de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen én Assen, waar het er volgens hen op een vergelijkbare wijze aan toe gaat.
De veertig geïnterviewde militairen in het rapport van 2015 zeggen dat de regels nauwelijks worden gehandhaafd. Vandalisme doet zich veelvuldig voor. ‘In 2013 en 2014 is voor een aanzienlijk bedrag aan rijkseigendommen vernield.’ Defensie zoekt niet naar de daders omdat dit ‘te veel tijd in beslag neemt, de administratieve procedure veel te bureaucratisch is’ en men ‘iedereen te vriend wil houden.’
De militairen zeggen dat ze op de kazerne vrij hun gang kunnen gaan, ‘want het wordt toch niet gecontroleerd’. De kans dat andere militairen melding maken van excessen is nihil door de groepsdruk, loyaliteitsgevoel en de angst buiten de groep te vallen.

Advocaat Ruth Jager van een van de militairen die eerder hun verhaal deden, noemt de risicoanalyse ‘schokkend’. ‘Dit is precies wat mijn cliënt heeft meegemaakt. Als ze dit in 2015 al wisten, waarom hebben ze er toen niet meteen alles aan gedaan om hem en de twee anderen te helpen en te beschermen? Hoeveel meer mensen zijn er nadien nog slachtoffer geworden?’
Er loopt inmiddels een nieuw, extern onderzoek naar de gebeurtenissen in Schaarsbergen en de sociale veiligheid bij defensie als geheel.

Bron: Volkskrant / Defensie (illustratief via Facebook 11LMb)