nederlandse-mariniers-komen-aan-land

Anderhalf miljard is pas het begin van herstel Defensie

Is de krijgsmacht uit de problemen met de anderhalf miljard euro extra die het nieuwe kabinet eraan uitgeeft? Het regeerakkoord antwoordt hier bevestigend op. De defensiebegroting stijgt aan het einde van de kabinetsperiode in 2021 van 8 naar 9,5 miljard euro. Maar toch is dat niet voldoende voor alle wensen. Een nieuwe minister moet kiezen welke gaten te vullen.

In het regeerakkoord staan drie voornemens. Ten eerste moet er een einde komen aan de tekorten aan reservedelen, munitie en onderhoudspersoneel. Dan kunnen militairen weer oefenen en paraat staan voor gevechten tegen een sterke tegenstander als Rusland. Ten tweede worden ondersteunende eenheden, zoals logistiek, uitgebreid, zodat alle gevechtseenheden echt in te zetten zijn. Ten derde moet er een plan zonder financiële gaten komen voor de aankoop van nieuwe wapens.




Voor die aanschaf komt Defensie jaarlijks 700 miljoen euro tekort, zei voormalig defensieminister Jeanine Hennis in juni. Dat tekort loopt snel op, want in februari sprak Hennis nog over 500 miljoen euro. Het ministerie van defensie wil ook niet zeggen welke aankopen zijn meegerekend. Vorig jaar sprak Hennis bijvoorbeeld met haar Belgische collega af om samen twaalf mijnenbestrijdingsvaartuigen te kopen. Maar dit project staat niet bij de toekomstplannen in de defensiebegroting.

Om de ondersteunende eenheden op volle sterkte te krijgen, is nog eens 500 miljoen euro nodig, aldus Hennis eerder dit jaar. Daarnaast is vorige week met de vakbonden een nieuwe cao gesloten. Hierdoor stijgen de personeelskosten waarschijnlijk met ongeveer 100 miljoen euro. Van de anderhalf miljard euro blijft dan nog 200 miljoen over. Dat is niet genoeg voor extra onderdelen en oefeningen, het opvullen van 5400 vacatures en een cao na 2018. Het nieuwe kabinet wil ook nog investeren in slagkracht en digitale oorlogvoering. Veel landen gebruiken tegenwoordig onbemande wapensystemen, maar Defensie blies in 2015 de geplande aankoop van vier Reaper-drones af uit geldgebrek.

Begroting weer omhoog
Over vier jaar moet de defensiebegroting daarom weer omhoog, zegt CDA-Kamerlid Raymond Knops. “Maar dit regeerakkoord biedt perspectief. Het is de echte trendbreuk in de defensiebegroting die nodig was.” Hij is tevreden dat de 1,5 miljard euro er niet in vier jaarlijkse stappen van 375 miljoen bijkomt, maar dat er volgend jaar al 900 miljoen beschikbaar is. Over de gehele kabinetsperiode betekent dat in totaal vijf miljard in plaats van drie miljard euro extra.

reaper_noventas-by-mindef

Aangezien er niet voor alle wensen genoeg geld is, moet een nieuw kabinet kiezen. VVD-defensiewoordvoerder Albert van den Bosch wil de eerste twee jaar vooral tekorten aan onderdelen en personeel aanpakken. Ook Knops erkent dat een nieuwe minister keuzes moet maken. “Het regeerakkoord gaat bewust niet over details. Een nieuwe minister moet een plan voor de precieze verdeling van het geld maken.”

Marc de Natris, voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Marineofficieren, had graag meer geld gezien, maar spreekt ook van ‘een eerste stap’ op weg naar herstel. Hij denkt dat het een hele klus wordt om al het geld daadwerkelijk uit te geven. “Defensie was vijfentwintig jaar lang gewend om te bezuinigen, en de afdeling die materieel aankoopt, is behoorlijk verkleind.”

Het is niet eenvoudig mensen met zulke specialistische kennis te rekruteren of te behouden. Defensie heeft een groot tekort aan technici, geneeskundigen en ICT’ers. Het ministerie wil in de toekomst over een deel van die mensen als reservist beschikken. Ze werken dan bij een bedrijf, maar zijn oproepbaar voor de krijgsmacht. Knops: “Zulke partnerschappen zijn nu cruciaal, want als het economisch goed gaat, komt Defensie altijd moeilijk aan mensen.” Maar Knops ziet het positief in. Met een stijgende begroting is er genoeg interessant werk bij de krijgsmacht. Dan neemt het aantal militairen dat ontslag neemt mogelijk ook af.

Bron: Trouw / Defensie (illustratief)

reaper_noventas-by-mindef

TNO: Krijgsmacht ontwikkelt zich veel te traag

De Nederlandse krijgsmacht is nog bezig met de vorige oorlog. Het zal fors moeten investeren in technologische kennis om de vijand voor te blijven in ’nieuwe oorlogvoering’. Want: laserwapens, munitie uit de printer en onzichtbaarheidsmantels voor fregatten, het is allemaal al gaande of binnen bereik, zegt expert Henk Geveke.
Wie hem de stand van de techniek hoort schetsen, met tussendoor een argeloze vraag, die slaat de schrik soms om het hart. De landmacht beschikt over prachtige pantserwagens, redelijk bestand tegen IED’s, bermbommen. Deze ’wapens van de zwakkeren’ kunnen desondanks flinke schade toebrengen aan troepen en burgerbevolking.
Maar wat als straks het nieuwe wapen in een ’a-symetrische’ oorlog de synthetische biologie is? Geveke: „In een geïmproviseerd schuurtje kun je een laboratorium inrichten waar je het ebolavirus kunt namaken. Stel je de gevolgen daarvan eens voor.”

Raketafweer
Niet eens zo moeilijk voor te stellen, zegt Geveke. Sterker nog: het gebeurt al. Of het staat te gebeuren, zoals de ontwikkeling van ’hypersone’ kruisraketten, die 5 tot 7 keer sneller gaan dan de snelste raketten van nu. „Als die er eenmaal zijn – en Rusland en China zijn ermee bezig – dan is geen enkele raketafweer snel genoeg.”




Maar niet getreurd: veel nieuwe ontwikkelingen en technieken hoeven ons niet te verrassen. Ze zijn er al. Neem iets ongevaarlijks als 3D-printen. Geveke: „Het is niet dat die techniek er opeens was. Wij zijn er al 25 jaar mee bezig.” TNO kon vorige maand de primeur claimen met het printen van kruit. „Zoiets luistert nauw natuurlijk”, legt hij uit. „Bij het laagje voor laagje opbouwen van die kruitbolletjes komt warmte vrij. Die moet natuurlijk niet voor explosies zorgen.”
De defensiepoot van TNO is in ’de gouden driehoek’ tussen overheid, industrie en kennisinstellingen een van de belangrijkste adviseurs van Defensie bij de ontwikkeling, aanschaf en modernisering van materieel. Dat gaat veel verder dan reken- en tekenwerk. In de Haagse wijk Ypenburg hebben TNO-technici een ballistisch laboratorium waar ze pantserwagens kapot schieten om te kijken hoe ze de bepantsering kunnen verbeteren. Toen tijdens de missie in Uruzgan bermbommen onze konvooien plaagden, kwam van TNO razendsnel een nieuwe bodemplaat ter bescherming.

Nog een ontwikkeling die we kunnen zien aankomen: drones (onbemande vliegtuigen). We sturen commando’s vijandelijke gebieden in voor het vergaren van inlichtingen. Gevaarlijk! Daar kun je vaak beter drones voor gebruiken. Straks worden het hele zwermen die als stofzuigers de data uit de vijand zuigen.”
Het is in dat opzicht goed dat Nederland straks beschikt over de F-35. „Dat zijn eigenlijk behalve gevechtsvliegtuigen grote datastofzuigers. Maar vraag je af: moeten ze nog luchtgevechten kunnen uitvoeren van vliegtuig tegen vliegtuig?”

raketafweer_noventas-by-mindef

Het probleem bij de ontwikkeling en aanschaf van nieuwe spullen: „Ze verouderen waar je bij staat. Dat is droevig, maar het hoeft niet. Wapensystemen als jachtvliegtuigen onderzeeboten, krijgen tussendoor een paar keer een update waarin alle techniek en software worden vernieuwd. Maar waarom doen we dat niet continu, net als de software updates van een computer? In de toekomst staat de commandocentrale van een fregat niet op het schip, maar in Den Helder?”

Laserwapens
Een ontwikkeling die momenteel hard gaat: de ontwikkeling van laserwapens. „Met geconcentreerde lichtbundels kun je een tegenstander niet alleen verblinden, maar ook met hoge energie een gat in een scheepsromp slaan. Handig. Hoef je geen munitie mee te nemen. En je hebt geen nevenschade. Lasers kosten alleen heel veel energie. Die moet je aan boord kunnen opwekken.” Toekomstmuziek? „We gaan proberen lasers te ontwikkelen voor de huidige generatie schepen.”

Piraterij
Maar parkeer de aanraakbare zaken even, zegt Geveke, die wil dat Defensie indringender nadenkt over hoe een toekomstig conflict eruit ziet. „Defensie is toch nog een beetje bezig met de vorige oorlog, met de focus om de bescherming van grondgebied. Niet dat we dat moeten loslaten, maar als je het hebt over bescherming van belangen, dan zit die ook, of misschien wel vooral, in de bescherming van kennis, van data die geld waard zijn. Het is belangrijk om die te beschermen, net zoals het normaal vinden een fregat naar de Golf van Aden te sturen om handelsschepen tegen piraterij te beschermen.”

Boxer_Noventas by MinDef

Ja, de Nederlandse krijgsmacht heeft het Defensie Cyber Commando, maar cyberoorlog krijgt nog weinig aandacht. Bovendien is het commando te schraal toegerust, qua kennis en mankracht. „Defensie geeft 63 miljoen euro uit aan technologische innovatie. Dat is nog geen 1 procent van het defensiebudget. In Rusland is dat 16 procent. In de VS zijn de uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling net zo hoog als de gewone defensie-uitgaven. Natuurlijk: wij zijn de VS niet. Maar wat zeker is: met die 1,5 miljard die dit kabinet extra in Defensie wil investeren, komt je er niet.”

Da’s het punt, zegt Geveke: kennis en innovatie vergroten je slagkracht. Wie meer kennis heeft, kan z’n tegenstander voor blijven. „Onze krijgsmacht moet beter toegerust zijn op nieuwe vormen van conflict, zoals cyberoorlog, optreden in steden en hybride dreigingen, op militairen die tijdens een missie gechanteerd worden met nepfoto’s, op informatiediefstal. Alle wapensystemen zitten tegenwoordig vol met software. We kunnen virussen maken die ervoor zorgen dat een vijandelijke raket zich na lancering plots op hun troepen afkoerst in plaats van die van ons. Dat soort zaken, daar zijn we mee bezig.”

Het is de keerzijde van al het engs dat mogelijk op ons af komt: innovaties kunnen de boel behoorlijk in het honderd sturen, maar wie z’n ogen open houdt, laat zich niet verrassen.

Bron: Telegraaf / Defensie